Rialacháin Faoi Athúsáid Fhaisnéis na hEarnála Poiblí (I.R. Uimh. 279 na bliana 2005)

image_printLeathanach Priontála

Géilleann an tÚdarás Clárúcháin Maoine do na Rialacháin faoi Athúsáid Fhaisnéis na hEarnála Poiblí agus tacaíonn sé le hathúsáid na faisnéise chun na sprice a cheadaítear iontu. Cé is moite den fhaisnéis agus de na cáipéisí is féidir a fháil trí bhíthin ár seirbhíse ar-líne www.landdirect.ie, is féidir faisnéis nó cáipéis ar bith ar shuímh ghréasáin a fheidhmíonn an tÚdarás Clárúcháin Maoine a atáirgeadh agus /nó a athúsáid faoi réir an cheadúnais “Faisnéis Earnála Poiblí” is déanaí atá le fáil ag www.psi.gov.ie.

Is éard is brí le ‘hathúsáid’ cáipéise atá i seilbh comhlachta de chuid na hearnála poiblí, an úsáid a bhainfidh duine nó eintiteas dlíthiúil as an gcáipéis chun sprice tráchtála nó neamhthráchtála nach ionann agus an sprioc thosaigh san earnáil phoiblí ar lena haghaidh a cruthaíodh an cháipéis, ach gan malartú na gcáipéisí idir comhlachtaí na hearnála poiblí agus iad i mbun a gcuid oibre a chur san áireamh.

Seirbhísí a sholáthraíonn an tÚdarás Clárúcháin Maoine mar chuid dá chúram reachtúil

An tÚdarás Clárúcháin Maoine

Tá dhá chóras dhifriúla ann in Éirinn le hidirbhearta maoine a chlárú: clárú na dteideal, ar córas é ina bhfuil an teideal chun na maoine ráthaithe ag an stát, agus clárú na ngníomhas a chláraíonn tosaíochtaí na ngníomhas agus na dtíolacas atá cláraithe i gcomórtas lena chéile agus i gcomórtas le gníomhais agus cáipéisí eile. Sa chomhthéacs seo, is ionann “teideal” agus a bheith i seilbh leasa i maoin agus is ionann “gníomhas” agus cáipéis scríofa a théann i gcion ar an maoin. Tá an dá chóras faoi réir an Údaráis Chlárúcháin Maoine.

Feidhmeanna Chlárlann na Talún

Tá tasc poiblí Chlárlann na Talún faoi réir an Achta um Chlárú Gníomhas agus Teidil 1964 agus 2006. Tá sé faoi réir na Rialacha um Chlárú Talún 2012.

1Clárú teidil.

Is é príomhghnó Chlárlann na Talún cáipéisí dlí agus na léarscáileanna a bhaineann leo a iniúchadh, cinneadh ar chomhairle fúthu agus an éifeacht dlí a bhaineann leo a chur i gcuntas ar na cláir agus na léarscáileanna.

2. Clár a choinneáil i bhfóiliónna

De bhun an Achta um Chlárú Gníomhas agus Teidil 1964 (arna leasú ag an Acht um Chlárú Gníomhas agus Teidil 2006), tá sé de dhualgas ar an Údarás Clárúcháin Maoine

(a) cláir a choinneáil

(i) d’úinéireacht talún ruílse agus

(ii) d’úinéireacht leasanna léasacha –

cé is moite d’oidhreachtáin neamhchorpracha atá ar teachtadh i gcomhlán;

(b) clár a choinneáil –

(i) d’úinéireacht talún, a chuimseoidh oidhreachtáin atá ar teachtadh i gcomhlán;

(ii) d’úinéireacht aon chirt eile ar thalamh de réir mar a fhorordófar

Forálann Riail 3 de na Rialacha CT (arna leasú) , “Beidh ar leith ar gach fóilió , agus fíordheimhneofar é trí shéala na Clárlainne a ghreamú air”.

3. Innéacs ainmneacha agus innéacs tailte a choinneáil

Cuireann Riail 9(1) de na Rialacha CT 1972 de dhualgas ar an Údarás Clárúcháin Maoine innéacs ainmneacha agus innéacs tailte a choinneáil.

4. Léarscáileanna Clárlainne a Choinneáil

De bhun Ailt 84 den Acht um Chlárú Teidil 1964 (arna leasú ag Alt 61 den Acht um Chlárú Gníomhas agus Teidil 2006) agus Rialach 146 (arna leasú), tá d’iallach ar an Údarás Clárúcháin Maoine léarscáileanna clárlainne a choinneáil do phleananna na maoine ar a bhfuil cuntas sna cláir.

5. Saoráidí cuardaigh & cóipeála

Ceadaíonn Riail 165 de na Rialacha CT (arna leasú) do dhuine ar bith a íocfaidh an táille atá leagtha síos cuardach a dhéanamh i léarscáileanna na clárlainne, in innéacs na n-ainmneacha, in innéacs na dtailte agus i bhfóiliónna na gclár. Is féidir cóipeanna de na fóiliónna nó de na léarscáileanna nó sleachta as na fóiliónna nó as na léarscáileanna a fháil faoin Riail seo agus faoi Alt 108 (1) d’Acht na bliana 1964 arna ionadú le hAlt 66 d’Acht na bliana 2006.

Tugann Riail 159 de na Rialacha CT ceart iniúchta agus cóipeála do pháirtithe áirithe ar aon cháipéis atá curtha i gcomhad sa Chlárlann faoi dhéileáil nó idirbheart a bhaineann le maoin an úinéara.

Clárlann na Talún – táillí

Tá gach ceann de na seirbhísí thuasluaite le fáil ach an táille a leagann an tOrdú um Tháillí Cláraitheachta Talún, 1999, a íoc (I.R. Uimh. 343 na bliana 1999), agus éarna leasú ag an Acht um an Athrú go dtí an Euro (Méideanna), 2001.

6. Seirbhísí leictreonacha – landdirect.ie

Is féidir (le sealbhóirí cuntais) an fhaisnéis agus na cáipéisí thuasluaite a fháil chomh maith trínár seirbhís rochtana leictreonach www.landdirect.ie.

Scéim Bunchíosanna

Riarann an tÚdarás Clárúcháin Maoine Scéim Cheannaigh na mBunchíosanna de réir an Achta um Thiarnaí Talún agus Tionóntaí (Bunchíosanna) (Uimh. 2) 1978.De réir na scéime seo féadfaidh úinéirí maoine léasachta a mBunchíos a cheannach de bhun comhthola nó de bhun eadrána. Cláraítear gach dámhachtain a dhéanann na hEadránaithe de bhun na scéime. Is féidir an clár a iniúchadh ach an táille cuí a íoc. Le gach faisnéis faoi Bhunchíosanna a fháil, maille le treoirlínte faoi mar ba cheart iarratas a dhéanamh ar an bhfeo simplí a cheannach de réir na Scéime, agus le cóipeanna de na foirmeacha cuí a fháil, féach Seirbhísí Bunchíosanna.

Táillí

Tá na seirbhísí Bunchíosanna le fáil ach an táille a leagtar síos san Ordú um Bunchíosanna (Táillí), 1984 – I.R.Uimh.194 na bliana 1984,arna leasú ag an Acht um an Athrú go dtí an Euro (Méideanna), 2001, a íoc.

Feidhmeanna Chlárlann na nGníomhas

Clárú Gníomhas

Is é príomhghnó Chlárlann na nGníomhas córas cláraithe a chur ar fáil do ghníomhais a bhaineann le talamh neamhchláraithe. Tá tosaíocht de réir dlí ag na gníomhais a cláraíodh i gClárlann na nGníomhas ar ghníomhais neamhchláraithe agus ar ghníomhais a cláraíodh níos déanaí ná iad.

  1. Innéacs ainmneacha a choinneáil
  2. Meabhracháin agus achomaireachtaí a choinneáil
  3. Cuardaigh
  4. Meabhracháin a chóipeáil

Clárlann na nGníomhas – Táillí

Tá gach ceann de na seirbhísí thuasluaite le fáil ach an táille a leagann I.R. Uimh. 346 na bliana 1999, arna leasú ag an Acht um an Athrú go dtí an Euro (Méideanna) 2001, a íoc.

Sonraí in-athúsáidte

Tugann an tÚdarás Clárúcháin Maoine cead rochtana ar na Cláir de réir a chuid téarmaí tagartha reachtúla, ach an táille a leagtar síos a bheith íoctha. Cé is moite den fhaisnéis agus de na cáipéisí a gheofar de réir na dtéarmaí tagartha seo, tá cead aon fhaisnéis nó aon cháipéis eile ar www.prai.ie nó inár gcuid foilseachán páipéir a athúsáid saor in aisce. Tá cóipcheart ag an Údarás Clárúcháin Maoine ar gach faisnéis a chuirtear ar fáil ar www.prai.ie nó ina chuid foilseachán.

Tá athúsáid na faisnéise atá le fáil ar www.prai.ie nó inár gcuid foilseachán eile faoi réir na gcoinníollacha seo a leanas. Ní mór:

  • An fhoinse agus ár gcóipcheart a admháil má chuirtear an fhaisnéis ar fáil do dhaoine eile;
  • An fhaisnéis a atáirgeadh go beacht;
  • Gan an fhaisnéis a úsáid ar bhealach míthreorach;
  • Gan an fhaisnéis a úsáid go príomha le haghaidh na fógraíochta nó d’fhonn táirge nó seirbhís ar leith a chur chun cinn;
  • Gan an fhaisnéis a úsáid chun cuspóra nó chun tacú le cuspóir neamhdhleathach, mímhorálta, calaoiseach nó mí-ionraic.

Ní bhaineann an cead seo an t-ábhar a athúsáid le hábhar arbh fhéidir gur le tríú páirtí é. Ní mór cead a leithéid d’ábhar a atáirgeadh a fháil ó shealbhóirí an chóipchirt atá i gceist.

Níl an tÚdarás Clárúcháin Maoine freagrach in aon chaillteanas nó dliteanas a bhaineann le hathúsáid a leithéide d’fhaisnéis ná ní dheimhníonn sé go bhfuil a leithéid d’fhaisnéis sa riocht is nua ná saor ó dhearmaid. Ní thugann an tÚdarás Clárúcháin Maoine aon cheart eisiach ar athúsáid a chuid faisnéise d’úsáideoir ar bith.

Coinníonn an tÚdarás Clárúcháin Maoine an fhaisnéis seo a leanas ar a shuíomh gréasáin:

Maidir linne

Ráiteas Misin

Struchtúr & Eagraíocht

An Clár Talún

Méid an Chláir Thalún

Seirbhísí Chlárlann na Talún

Seirbhísí Chlárlann na nGníomhas

Cairteacha Custaiméirí

Ainmneacha Bhaill an Údaráis

Déan Teagmháil Linn

Ceisteanna Coitianta

Seirbhísí Bunchíosanna

Treoracha Cleachtais

Céad-Chláruithe

Comhshó Teidil

Mapáil

Tionscnamh Mapála Digití

Foilseacháin

Eisiúintí Preasa

Foirmeacha Coiteanna de chuid Chlárlann na Talún

Saoráil faisnéise

Táillí

Ráiteas Príobháideachais

Téarmaí & Coinníollacha & Fógraí

Le gach faisnéis mhionsonraithe dá bhfuil ar an suíomh gréasáin seo a fháil, féach an “liosta anuas” ar thaobh na láimhe clé den leathanach baile.

Tá an fhaisnéis thuas á cur ar fáil le gur fearr a fhéadfaidh an pobal teacht ar an bhfaisnéis agus mar áis dóibh siúd amháin a bhaineann leas as an suíomh gréasáin seo. Cé go n-ullmhaítear an t-ábhar chun a fhoilsithe mar is fearr is féidir, ní ghlacann an tÚdarás Clárúcháin Maoine ná an Stát le freagracht ar bith, ná ní ghlactar le freagracht ar bith thar a gceann, as aon earráid, easnamh ná ráiteas míthreormhar a d’fhéadfadh a bheith ar na leathanaigh seo nó ar aon suíomh lena bhfuil nasc acu. Cé go ndéantar gach iarracht is féidir lena chinntiú go bhfuil na suímh atá arna liostú anseo iontaofa, ní hionann é seo agus iad a fhaomhadh.

Níl éifeacht ag na Rialacháin faoi athúsáid fhaisnéis na hearnála poiblí ar aon chóras dlí atá i bhfeidhm cheana maidir le cóipcheart, maoin intleachtúil, cosaint sonraí pearsanta ná Saoráil Faisnéise, ná ní thugann siad cead an fhaisnéis a chraobhscaoileadh ar bhealach nach gceadódh an dlí. Níl aon iallach ar chomhlachtaí poiblí faisnéis a sholáthar, ná coinneáil orthu á soláthar.

Má theastaíonn breis faisnéise faoi athúsáid na faisnéise a chaomhnaíonn an tÚdarás Clárúcháin Maoine, téitear i dteagmháil le:
Margaret Mulhair, An tÚdarás Clárúcháin Maoine, Sráid na Seansaireachta, Baile Átha Cliath 7

Teil: 01-8048063, Ríomhphost: webmaster@prai.ie. Cuir “Margaret Mulhair” mar ábhar an ríomhphoist, le do thoil.

Déanfaidh an tÚdarás Clárúcháin Maoine breithniú eile ar an gcáipéis seo go gairid.

Eanáir 2008